Obra Muwestra - TUNGKOL SA POETIKA NG LIRIKA (Huling Bahagi)
TUNGKOL SA POETIKA NG LIRIKA (Huling Bahagi)
ni LAMBERTO E. ANTONIO
Mayorya ng aking mga tulang liriko nabuo sa sandali ng pangungulilang nagbunsod para mai-concratize ang creative solitude.
Dapat pansinin: nag-uulit ako ng mga salita't imaheng nagamit ko sa ibang sariling tula. Gayunman, iba ring kabatiran ang umiigkasmula sa mga estropa ng partikular na bagong piyesa.
Ihambing ang " Berso Buhat sa Baryo" sa mga lirikong tulang kabilang sa aking mga aklat ng tula, para makita ang kaibahan.
Ang diskurso, o mga notasyong ito ay malinaw na nagpapanukala: Tugunan ang problema ng bawat tulang isasalang sa workshop, na liriko, siksik ang structure pero buhaghag ang emosyon.
Puting Uwak - PAPEL NG KONSEHAL SA KONTRATANG LAWAY
PAPEL NG KONSEHAL SA KONTRATANG LAWAY
Isang konsehal, Nago Aguilar ng barangay P. sa Cabiao, N. Ecija ang naging "tulay" pahantong sa kontratang laway.
Sabi ito ng latest "victim" ng "kontratistang Ruel Gamboa" na isinumbong dito sa balagtas kamakailan.
Sabi pa ng victim (ayaw ipabanggit ang ngalan): pinsan ng misis niya si konse Nago. Kahit nakatango na silang mag-asawa sa mas kilalang kontratista, kay Gamboa nila ibinigay ang trabahong ayos-bahay. Rekomendado ito ng konse.
Nang ibitin ng suspek ang trabaho at di na sumipot pagkakuha ng perang pambili ng gamit, may nagsabing marami nang niloko si RG.
"Konse, tulungan mo sana akong bawiin yung pera," panawagan ng victim kay Aguilar.
Ibig daw niyang isiping pati si Nago ay "nagoyo" ng suspek. Pero sanggang dikit umano ang dalawa.
May Nago, este, Agno River na di laway ang umaagos; ewan kung may tulay roong madadapuan ng puting uwak, sabi ng balagtas sa victim.
Most corrupt sa Asia at 8th most corrupt sa buong mundo ang Pilipinas, ayon sa Transparency International at World Bank na nagranggo sa mga bansa.
Nagunita ng Balagtas ang mga makata ng ibang bansa na kabulukan ng lipunan ang naging "inspirasyon" sa pagsulat.
Humalaw ang Balagtas sa isang piyesa at pinamagatang ISANG BANSANG NABUBULOK. Angkop marahil sa RP ang sumusunod na estropa:
Tahimik na gubat ang pinupuno ng buwan ng mga larawan ng mga patay na bayani.
O lilik na buwan! Sa batuhang nakapaligid yumayakap ang pag-ibig: pangitain ng panahong napabantog.
Asul na liwanag: patungo sa siyudad ng lahing nabubulok, iginagayak ang madilim na kinabukasan ng kanilang mga apo. O buwan, balot ka ng anino-- nagbubuntong-hininga sa basyong kristal ng lawa sa kabundukan.
May philosopher po na minsang nagwika, "Ang pagkatao mo ang iyong tadhana." Angkop sa sinumang nilumpong mistula, ng basyong batayan, ang malay at haka. Mababanggit dito'y mga pamahiing kung dinidinig man hindi nililining, basta nakagisnan takot na suriin kung sakto o saltod lagi sa gawain. Isang halimbawa ang trahe de boda: masamang isukat umano ng nobya; papaano naman kung kulang o sobra ang yari? A, iya'y mas masamang suma. Huwag pong isiping kawalan ng galang ang tila pagdedma sa matandang asal. Kung may pangyayaring nagkataon lamang, tama bang tanggapin kahit habambuhay? Tradisyon ang aking tawag sa tuntuning nakapagsusulong ng wastong layunin, isang salalayang laging malargahin: tila po di saklaw iyang pamahiin.
Bersong Barbero - GANITO KALAPAD ANG PAPEL NG ERMAT
GANITO KALAPAD ANG PAPEL NG ERMAT
Tingnan natin siyang pinagbubuhatan ng itinatanging liwanag ng buhay: ina siyang laging inilalarawang may kaibang sinding ilaw ng tahanan. Sa buhay-pamilya napakahalaga ang tanglaw na mula sa ulirang ina; anumang sandaling kailangan siya, hindi magkakait sa anak na sinta. Wala nang hihigit sa pamamatnubay ng ina, sapagkat sa kanyang kandungan, dibdib, labi't bisig unang namalayan ng sanggol ang tunog at anyo at kulay. Paano na kaya ang ating daigdig kung wala ang isang ilaw na marikit? Ang gabi't araw man ay mamumusikit sa dilim at lungkot, hirap at hinagpis. Pagmasdan ang ina at ang mamamasdan ay mga dekada ng kanyang tag-araw; gumaganap siyang walang pagkapagal bilang tanglaw natin hanggang magtag-ulan.
Obra Muwestra - ANG MAKATA SA DAIGDIG NG PERYODISMO
ANG MAKATA SA DAIGDIG NG PERYODISMO
Mabuting maging buwena manong karanasan ng makata ang pagsuong at pagsalat sa pook at pangyayaring "balitang-balita", na plano niyang gamiting materyal ng tula.
Mabuti, sapagkat titiyakin niyon ang pakikipagkilala niya sa kaligiran; higit na titingkad ang konteksto ng talinghaga.
Kung peryodista siyang nakatalaga sa desk kinailangang iba ang mainitan sa "usaping nagliliyab", titimbangin niya marahil ang halimbawang isang kamakatang "diyarista" rin.
Itinanim nito sa sariling isip ang matulaing abiso ni Francisco 'Balagtas' Baltazar: "ang balita'y bihirang magtapat, magkatotoo man marami nang dagdag".
Panahong 'kopong-kopong' nang sulatin ni Balagtas ang Florante at Laura na pinaghanguan ng abiso, pero mailalarga papunta sa konteksto ng tulang pangkasalukuyan.
Tulad ng alinmang larangan, may katangiang panlipunan ang peryodismo; ito pa nga ang dapat manguna sa pagsusulong ng diyalektika ng komunilasyon.
Nasa ubod ng pag-iral ng lahat ng gawain at palagay ang pangangailangangsikapin ang paglalantad ng buong katotohanan.
"Nakatali" sa desk, kumalap ang naturang kamakata ng dagdag na impormasyon, nagsuri, nagpakahulugan at pinanday sa sariling imahinasyon ang materyal.
Ang talinghaga sa pagiging peryodista ay nalilikha sa pagkabila ng makata sa balitang nasa anyo ng ulat.
Kung sadyang tama na pangingibabaw ng katotohanan ang naghuhudyat ng paglaya ng tao at lipunan, tama ring namamanginoon ang katotohanang iyan.
Dahil may mga bulaan at hangal: pinupulot nila ang mga tapyas at piraso ng pabago-bagong realidad, at itinatabon sa mga indibidwal at institusyong tumataliba sa katinuan at karangalan.
"Dagdag na balita" ang tula bilang tagapagbunsod ng buong katotohanan.
Pintig ng kahulugan ng salita ang pantig (syllable). Nakabatay sa nabuong salita ang pulso ng ekspresyon, ng pahayag, na anumangkomunikasyong pangwika.
Pantig, kung gayon, ang nagsisilang ng salitang pinakinggan, binasa, at pinagmoldehan ng pagyaman at pagbabago ng wika.
Karanasan ang batayan naman ng tao sa paglikha o pag-imbento niya ng salita.
Anyo at tunog at kulay at numero ang patuloy na umaayuda sa pintig ng kahulugan.
At sa kombinasyong iyan madalas din na pantig na ikinakabit sa unahan, gitna at hulihan o dulo ng salitang-ugat (rootword) nailalarga ang higit pang kabatiran sa talastasan.
