balagtas.org

PAGSUSUNOG NG KILAY

Panlarawan ito sa pagsisikap matuto o seryosong pag-aaral, halimbawa, ng estudyante.

Tanglaw niya ang kandila o gasera sa halos subsob na pagtuklas ng kaalaman. De-koryente man ang buhay sa modernong panahong ito, ginagamit pa rin ang kongkretong prase. May brownout kasi.

Kaugnay nitong siste ang pagkapuwing o pagkabulag ng kinauukulan sa abo ng kilay.

Ibig sabihin, di niya naunawaan ang nalaman, o mali ang naituro sa pobre.

PAMBUNGAD

Tuloy ka, panulat, na sobrang malikot
o kaliwa't kanang nakahahalughog
ng mga paksaing lulan ng taludtod
na mula sa danas ng baryo at lungsod.

Ang pagtula'y isang uri ng pagtuklas
na imahinasyon ang gamit na lakas:
muling lumilikha at nagpapatingkad
ng sino at anong kaiba ang likwad.

Dito'y maghahasa tayo ng kataga
na ukol sa akin, sa iyo, sa madla;
hatulan kung tula o kaya'y tulala
ang puno at dulo nitong pagtatangka.

ABISO

Pagkilala ng balagtas.org sa kapangyarihan ng salita ang "puting uwak." Bansag o tawag itong pwedeng ikompara sa "tupang itim."

Gaya ng halaman at isda, naging kapalaran ng ibon at hayop ang makasangkapan sa pananalita ng tao laban sa tao.

Itatampok sa pitak na ito ang asal at gawaing imbes punahin ay pinapalakpakan kahit palpak. Manifestation ng negation ng obra kadabra ng bantog gayong kilabot pala.

VIDEOKE SA TAPAT

Umaga nang lihim siyang pumalakpak
dahil sa kantahang narinig sa tapat.

Hanggang tanghalian gayon ang nangyari.
Napadighay siya buong pagkawili.

Magdadapithapon nang tipong nahumal
ang kanta kasunod ang tawa at sigaw.

Ayaw pumalakpak kahit tenga niya
hanggang gabihin na ang bulol na kanta.

Nasundan ng mura ang bigkas at tono.
May mga nabasag na bote at baso.

Kusang inantala niya ang hapunan
dahil may babae siyang nadungawan.

Seksi'y habol-sigaw at may dalang karit,
"Puputulan kita, bisitang manyakis!!!"

Siyang nagkataong solong taong-bahay,
may ganitong kuro humigit-kumulang:

"Beterano ako ng mga sing-along
lalo kung sa bertdey na libre ang inom."

Pero "bagito pa ako sa kantahang
hinirit ng taga ang birit at tagay."

MUNDONG NAKAPAGITAN SA TINGIN AT TITIG

Ayon sa kasabihan, iba ang tinitingnan kaysa tinititigan.

Gaano kalaki o kaliit ang kaibahan? Depende sa abot-alam. Isang payo: tingnan at titigan ang realidad at katotohanan.

May realidad na produkto ng pagbaluktot sa truth. Ang katotohanan, ayon sa isang pilosopo, ay concrete analysis ng kondisyong concrete.

Oks kayang ilantad ang half-truth? Delikado. Baka bintangang sadista. Pambibiting patiwarik sa balag ng alanganin.

Ayon uli sa kasabihan, may pagbabago ang lahat, except sa (salitang) pagbabago mismo.

Mainam siguro, konsultahin lagi ang experience. Malaon at madali, liltaw kung gamundo o gahibla ng buhok ang pagkakaiba ng tingin sa titig.

Gamitin ang mata ng alaala, kahit ang gagamit ay may utak-pulbura, utak-talangka o isip-ipis.

MAESTRO BATO

Isang pundador ng Bato Gang, na Maestro kung tawagin, ang nanaginip noong bisperas ng 60th birthday niya.

Kinausap siya ng isang hermit, tinanong kung ano'ng ginagawa niya sa buhay na kaloob ng Diyos.

Nagising si Maestro, napatingin sa kalendaryo. Naisip niya, first time siya pinukol ng ganung tanong.

Naisip din ni Maestro: buti na lang, di nalaman ng hermit ang sagot.

Sa buong buhay niya, busy siyang maghintay ng b-day, at kumain at matulog.

ROMANSANG MAHIWAGA AT MAKAPANGYARIHAN

Isang demonstrasyon ng dalubhasang pagromansa sa paksa ang nobelang "Halina sa Ating Bukas" ni Macario Pineda.

Background nito ang pagsailalim ng mga Pinoy sa maselang proseso ng pagbabago noong himagsikang 1896 at noong dumating ang hukbong pandigma ng Amerika.

Pulido, mabisa ang pagsasadula ng tadhana ng tao: hinuhubog ng sariling pagkukusa at mga impluwensiyang panrelihiyon, pampolitika, pangkalikasan.

Makilapsaw, matining ang teksto ng mahiwaga, makapangyarihang pagsintang higit sa pansariling interes ang saklaw.

Modelo si M. Pineda sa paghabi ng pananalitang malalim ang talab sa "sintaks ng sensibilidad" ng reader.

Pagsuri sa kahapon at sa ngayon at paglikha ng bukas ang anyaya ng nobela.

AGOSTO: REBOLUSYON AT ASASINASYON

Agosto 1896 nang simulan ng Katipunan ni(na) Andres Bonifacio ang rebolusyon laban sa mga Espanyol. Agosto 1983 nang patayin si Benigno "Ninoy" Aquino.

Sa pumagitnang 87 taon at sumunod na 3 dekada, kinuro ng mga historyador: bitin, unfinished ang rebo 1896 at 1986. Tatlong taon matapos bumagsak sa tarmac si Aquino, ibinagsak ng people power ang Marcos regime.

Diumano, kinakain ng rebolusyon ang mga anak nito. Patunay: pinatay sina Bonifacio at Antonio Luna, sa utos ng nang-agaw ng liderato Emilio Aguinaldo.

Pero ayon sa isang makata-nobelistang Pinoy, mga traidor na anak ang lumalamon sa rebolusyong nagsilang sa kanila.

Isinisisi ng iba sa "short memory" ng Filipinos ang pagkabitin ng rebo.

Paoka-okasyong pagkokak ng paalala: pag di ka natuto sa lessons of history, condemned kang ulitin mo yun.

Heto'ng isang exhortation: gagapin ang apoy ng nakalipas, huwag mamulot lang ng abo nito.

PORK: BILYONG SIGALOT

Kargado ng sobrang kapangyarihang makatukso ang pork barrel, kaya ang nakapaloob ditong bilyon-bilyong piso laan dapat sa kapakanang pampubliko ay muling nabalot ng sigalot.

Nagkataong sa ilalim ng administrasyong tumatahak sa "daang matuwid" naulit ang balitaktakan.

Idinidispatsa ang pork mula sa dalawang malaking atadong pinabango ng katawagan, halimbawa, congressional initiative allocation ng Senado at countryside development fund ng Kamara ng mga Representante.

May katapat itong IRAng ukol sa local govt at poverty alleviation o kauring social reform agendang ipinagkatiwala sa Palasyo.

Sa muling-sulpot ng sigalot, nagmungkahi ang liderato ng Senado: Huwag nang pag-usapan pa Ito. Ano ba'ng inaangalan sa pork?

Diumano, nagiging "commissioners" ang kinauukulang lawmakers na nangongomisyon ng mahigit 40% sa mga proyektong pambayang naitokang gawin ng pinaborang contractors.

Walang bago sa bagay na ito, gaya ng ibang usaping higit sa hinala ang ibig mapalutang. Kaya nga may kumikibo, baka sakaling masipat ang medyo bago; kaysa naman habambuhay mapanisan ng laway.

KAILANGAN NG BATA: MAWILING BUMASA NG LIBRO

Bahagi ng wastong paglaki ng bata ang kawilihan niyang bumasa ng libro, ayon sa experts. Paalala nila: "Readers are made, not born."

Narito ang halaw ng ilang kaugnay na kabatiran.

Pangunahing instrumento sa socialization ang pagsasalita. Ang kalidad ng usapang pampamilya ay malalim na natatanim sa utak ng bata.

Pag ang sinasabi ay mayaman sa nilalaman, paksa, anekdota, pagbabahagi ng opinyon at karanasan, at sinasambit na iba-iba ang tono at makulay at malikhain, naihahanda ang bata upang masapol (grasp) niya ang mga posibilidad ng wika.

Pag di nagbabasa ang magulang, kalimitang di rin nagbabasa ang anak niya. Bumibigat ang problema pag di nagbabasa pati titser.

Mahalaga ang paligid. Ang pagbabasa, maging ito ay pinag-uukulan ng oras at uri ng kalagayang pisikal na kailangan man o hindi, ay nakakaapekto sa ugali at pananaw ng bata tungkol sa libro.

Baka maging bitag sa pagtuturo sa bata ang iisang paraan ng pagbasang naghahangad lang ng pagkuha ng impormasyon. Timbangin ang tinatawag na kakitiran ng "opisyal na literaturang" inihaharap sa bata bilang pinagtibay na babasahin at aralin.