Anang Suwi ng Talahib: Sapat na ang kakulumpong ginamit sa dinding, bubong; sasapit daw ang panahong may papel din ako roon.
Ba't malungkot kang nagbalik? Nagpaalam kayong sabik nang hakutin at umalis.
Anang Butil ng Buhangin: Agad akong humulagpos, sila'y tiyak na susunod. Papel naming gagampana'y di pampader, di pantulay sa magarbong kaligiran. Noon bigla kong naisip: balak kaming gawing lubid.
Materyal ng malilikhang sitwasyon ang anagram. Paglitaw ng mga salitang binalasa, paglaruin ang imahinasyon.
Anong tema ang ibig talakayin ayon sa mga salitang iyan bilang batayang estruktura? Ang ngalang Kulas, halimbawa, ay isang sagot.
Sumulak ang dugo niya, biglang naalala ang hirap na dinanas sa abroad: ginulpi, itinapon sa lusak matapos pagnakawan, binantaang papatayin pag nagreklamo sa pulisya.
At ngayong dumating si Kulas sa sariling bahay, masukal ang kalooban niya.
Sa halimbawang ito, ang sitwasyon ay batay sa mga salitang-ugat na'luksa', 'lusak', 'sulak' at 'sulak'. Sumulpot sa anagramatikong larong pangwika ang mabubuong mahabang akda na realismong sikolohikal at emosyonal ang katangian.
Pantapat ng Pinoy ang 'Undas' sa Todos los Santos (Araw ng mga Banal). Bakit itinatapat din ang katawagang 'Araw ng mga Patay'? Tila mali o tila tama?
May ganitong argumento: mababa ang grado ng sangkatauhan sa halagahang sagrado. Excellent sa banal-banalan.
Pwes, ligtas na sagot ang Undas o Araw ng mga Utas. Sino'ng nakatitiyak na santa/santo nga ang sumanitso.
Di-perpekto, dahil mga tao rin, silang nagdedesisyon sa kasantohan ni ganito at gayon.
Minsan sa santaon, dagsa ang mga ulila, kandila, korona, pagkain, etsetera sa mga sementeryo. Binabasag ng nabubuhay ang katahimikan sa teritoryo ng nagsiyao.
Okey, kung hudyat iyang nahimasmasan ang tao, gumagalang sa alaala, pumupulot ng aral sa naging karanasan ng mga patay.
Baka naman pakitang-tao lang, pakita sa nasa labas, hindi sa nasa loob, ng nitso.
Isang lalaking pinindeho (pinagtaksilan ng misis niya) ang tahimik na nagdurusa. Kalagayan ito na sinalukan namin ng damdaming nirimahan. Salatin natin sa (piyesang) SUSI ang sentimyento niya na ganito inilarawan:
Isang susi ang pumaloob sa kahapong sandakot. Itinapon ito ng ginang na nagkasusi sa ibang bahay.
Nagkapilat sa dibdib siyang ulila sa silid. Pabukas-bukas ang palad: may hugis-susing pilat.
Pantiyak sa pagiging tula ng SUSI ang sistema ng pahiwatig: malalim na damdamin at malinaw na kaisipan sa pinulot, inalagaang sagisag ng pag-ibig.
Bersong Barbero - ISTORYA NG PAGKASINDAK SA ISANG LETRANG NALAGLAG
ISTORYA NG PAGKASINDAK SA ISANG LETRANG NALAGLAG
Daig ng pilantik ng dilang masama ang bigwas ng isang sandatang pantaga: Ito po ang aking pinanday na tugma tungkol sa masakit na pananalita.
At totoo namang ang salita natin ay hindi sa dila agad nanggagaling, kailangan munang sa isip tumining kung angkop o hindi sa bawat gawain.
Kapag mapipikon ay baka mainam na ang sasabihi'y lunurin sa laway, manahimik muna at ang kalooban ay walis-walisin kung sadyang masukal.
Minsan, naglilimbag ang isang magasin ng maraming kopya nang biglang napansin: may mali sa tampok ditong lathalain tngkol sa proyekto ng isang rehimen.
'Public image' kasi ng gobyernong Marcos ang paksa ng akdang bale nagbantayog kay Imelda, pero ang 'l' ay nahulog mula po sa 'public': sakdal-laking danyos!
Ang pag-iimprenta'y agad itinigil, saka isiningit ang 'l' sa ispeling; kapag Tinagalog, alam naman natin, ang 'pubic' ay 'bulbol' (na 'hair' ang kapiling).
Sinunog ang lahat ng kopyang nalimbag, baka may ipuslit, kung basta inimbak, at buking ni Marcos, kalabosong tiyak ang pabliser, pati editorial staff.
May kapangyarihan ang alinmang wika sa taglay na tunog, hugis, kulay, haka. Salita'y hasaan ng dila at diwa sa pagpapahayag ng mali at tama.
Bersong Barbero - POPULASYONG SA PAGLOBO AY SIMBILIS NG KUNEHO
POPULASYONG SA PAGLOBO AY SIMBILIS NG KUNEHO
Paksa hanggang ngayon ng mga suki ko yaong bumisitang vicario ni Kristo; tampok sa iniwan niPope Francis dito ang pananalita tungkol sa kuneho.
Hindi kailangang matulad sa rabbit (na sa puntong breeding ay sadyang prolific) ang mga magulang, winika ng Pontiff. Baka sa parenthood ay makabalakid.
Dahil sa kuneho ay nabanggit tuloy ang ulat na lampas sa sandaang milyon ang paglobo nitong ating populasyon: matuling paglaking dapat ure ko.
Ikinabit bilang paksa ang kuneho sa umano'y survey na isang porsyento ng world's population ang may monopolyo sa yaman ng buong daigdigdin mismo.
Siyamnapu't siyam na porsyento naman, ngayong 2015, ang bale miron lang: Asensong matulin ng mangilan-ngilan habang usad-pagong ang batugan o tamad.
Ang tao ay hindi kailanman lubos na lalaki o babae; walang kalalakihan, walang kababaihan, meron lang mayoryang sexual.
Ang isang lalaking di nagkikimkim ng pagkababae ay napakadaling dayain at patulugin ng imahinasyon niya o pag-aakalang nakahihigit siya sa isang kabalyero.
Ang isang babaing walang katiting mang tanda ng makalangit na kawalang-malay, na panlalaki, ay napakarealista para sa malalawak na paghahakang nagmumula sa kapusuran ng tinatawag nating henyo.
(Hango sa librong "DOBLE TRES, DOBLE UNO: 33 Sanaysay sa Pamilya at Lipunang Filipino" ni LAMBERTO E. ANTONIO)
Kamakailan (27 Abril 2015), malugod akong nabulabog sa pinamumugaran kong lalawigan nang sunduin ako ng Komisyon sa Wikang Filipino at isalang sa Tertulya sa Tula: Isang Hapon ng mga Makata ng Taon.
Kasama ko sa okasyong idinaos sa KWF sa Maynila sina Roger Mangahas at Jess Santiago na lumingon sa mga direksiyong panliteratura at kaligirang panlipunan noong mga dekada 60, 70 at 80.
Sa bawat tanong sa amin ng dumalong mga guro at estudyante, kinailangang medyo matipid at siksik ang tugon; 2 oras lamang ang dapat patayin ng tsismis na sabi'y isa nang propesyon.
Sa timpalak na Talaang Ginto sa Tula, tinanghal na Makata ng Taon 1969 si Roger, 1978 at 1979 si Jess, at 1980 ako.
Bukod sa tanong at sagot, tig-iisang tula namin ang binasa ng 3 taga-KWF.
Hindi ang mismong 'mga tula ng taon' ang binasa sa programang iyon. Nagsilbi sanang dagdag na paliwanag ang naturang mga piyesa hinggil sa kaakibat na tematikong tungkusan: ang pighating nagpaalab sa makata upang magbalikwas laban sa tiwaling kalagayang umiiral.
Mahihiwatigan ito sa mga pamagat: 'Dalit kay Sarhento Gameng' ni Roger, 'Sa Pagdalaw ng Pangungulila' at 'Nais Kong Likumin ang mga Alabok forces ang itaas.
Ano't anuman, baka ikinalugod naman ng mga kinauukulan ang 'tatlong ibon sa bawat putok' na ipinawari ng okasyon.
