balagtas.org

DALAWANG SUSAN SA AKING AKLATAN

ni LAMBERTO E. ANTONIO

Ang Malaki sa Lalaki (Halaw kay Susan Faludi)

Masculinity ang bulaklak na talusaling,
dapatalagaang orchids
sa bahay na mainit,
laging balagan at busugin.
Kasukat ng problema ng lalaki
ang sarili niyang mapagmalaki,
taglay ang lahat ng bagay,
kabilang ang pagmaliit sa babae.
Para sa lalaking nag-aakalang kasinlaki
ng mundo ang kanyang ulo,
malaking banta ang ginang
o dalagang nakasambot
ng layang karampot:
nakahawak ng tingting
at kabadong alboroto ang macho,
balak umano siyang walisin nito.
Krisis na sexual iyan,
nakasanayang masdan
ang hagupit
na ukol lamang sa nilikhang mapagtiis
at hinugot daw sa tadyang.

Libog (Halaw kay Susan Minot)

Napakanormal ang pagsiping kahit kanino,
kapag nasimulan mo ito.
Patuloy silang dumarating, pumapaligid.
Matapos ang sex
namamaluktot kang tila hipon,
napinsalaang kalooban.
Di mo sisikaping magpaliwanag
o humingi ng kahit ano,
o bahagyang mangusap sa kaharap.
Nagbubukas ka ng mga hita,
hindi makapagbukas ng puso.
Ginagawa mo ang lahat ng gusto nila.
Pagkaraan, nagkakamot sila ng bayag,
o titingin sa kisame.
Pagbaling nila sa iyo,
sasabihin ng kanilang tingin:
Anak ng pating,
naglaho na yata ang babaing
nilalaspag natin.

PINTOR KULAPOL BILANG TRANSLATOR
(Huli sa 3 Bahagi)

ni L. E. ANTONIO

Mga taon 1967, 1968, 1970 at 1974 ng pagkalibro ng mga kalipunang Mangahas, Alma, Mabanglo at Mella ang batayan ng binuo kong bersong "Pabalat ng Aklat":

Dapat malaman ang laman ng libro
sa pabalat nito.
Mata ng haraya ang nagturo sa pinsel
para piliing ipasalamin:
kidlat ibon talulot bundok;
kulay letra at hubog na pawang nagkaloob
ng hininga sa pamagat.
Binuksan ng mga aklat
ang pagkakataong mapagbuklod
ang dibuho at taludtod:
Ricebirds Supling Makinasyon at Manlilikha--
guniguning napauunawa ang ibinabadha.

Mula sa idea ko, na idinibuho ng iba, ang pabalat ng Hagkis ng Talahib (1980), katipunan ng aking mga tulang minamahalaga ng mga kritiko at estudyante ng literatura. Hangad ko na maulit sana ang aking pagiging pintor kulapol, sa pakahulugang angkop sa panahon ng impormasyon.

PASYENTENG NAGHAHANAP NG KAAWAY

Mahaba ang katahimikan ng mga kaibigan. Kayrami nila, di man patalunin sa bangin ay gagawin ito, mapatunayan lang sa mundo ang katapatan ng bawat amigo.

Naputol ang isang misyong nakabubuti sa kanila at sa iyo. Pansamantala lang ito, sinasabi-sabi mo sa iyong anino.

Umaasam ka ng text o tinig, huwag nang yabag, mula sa mga kapanalig. Krimen ba ang mithi na mabawasan ang pighati kahit sandali?!

Sa kalagayang iyan, ibig mong magkaroon ng kaaway na magsisigaw ng panghihinayang kung bakit di ka pa natuluyan.

Pampasilakbo ito ng dugo, siguradong titingkad ang kulay ng tagpo.

(Celing Labuyo)

PILA SA BOTIKA

Nahihirapan silang basahin
ang resetang dala
ng bawat isa.
Ang madali ay sumiksik sa pila,
dumampot ng sirup, tabletas, kapsula.
Sa pag-uwi, iniisip daw nila ang layo ng lalakarin;
wala muling natira kahit singkong duling.
Agad mababasa sa mukha
ng bata at matanda:
Sana, muli silang magkita-kita sa botika,
hindi sa punerarya.

ADAPTASYON NG AWIT NOON
(Una sa 3 Bahagi)

ni LAMBERTO E. ANTONIO

SARONG BANGGUI (Para kay JMA)

Natingala kita
at ito'y sapat na;
naglaho subalit dito sa dibdib ko,
lumitaw na muli ang kaanyuan mo.
Inakalang ganggam
sa pananagimpan
ang aking narinig habang umaawit,
ngunit gising ako at iyo ang tinig.
Hugis-mukhang hiyas
ang naiwang tatak
sa akin ng ganggam at gabing madilim
upang sa tuwina ay pakamutyain. (Itutuloy)

ADAPTASYON NG AWIT NOON
(Ika-2 sa 3 Bahagi)

ni LAMBERTO E. ANTONIO

SAKAY-SUKOB

Napakiusapang isakay ang bata,
sumagwan pabalik, mula sa Maynila,
ang mamang may dalang sambangkang mantika.
Napakiusapang isukob ang sanggol,
nagpa yong pabalik, mula sa Malabon,
ang aleng may dalang sambaldeng bagoong.

ADAPTASYON NG AWIT NOON
(Huli sa 3 Bahagi)

ni LAMBERTO E. ANTONIO

SITSIRITSIT

Sitsiritsit, alibambang,
naira os na ang kasal;
sa paghimbing ng heneral,
ang senyora ay daratal.
Dumidinig sa tugtugin
ang duluhang sasapitin,
sumasayaw ang damdamin
sa maputik na landasin.
Salagubang, salaginto,
may handaang walang hinto:
pandalawa at patago,
pamawi ng panibugho.

PANULAAN AT KASAYSAYAN

Pagkaalipin at pagkapalaasa ang namamagitan sa tao at kasaysayan.

Radikal na binabago ng panulaan ang ugnayang iyan, na mangyayari lamang kung mapapahamak ang kasaysayan.

Ang lahat ng mga produkto nito ay di basta maghihintay ng kamatayan, dahil nakatalagang may magawa hanggang wakas.

Hindi magkakaroon ng panulaan kung walang kasaysayan, ngunit walang ibang misyon ang panulaan kundi paglagusan at baguhin ang kasaysayan.

Sa ganyang pananaw, ang tanging tunay na panulaang rebolusyonaryo ay yaong apokaliptiko.

Kinailangang lumanghap kahapon ng simoy ng pandaigdigang pagkakaisa ang panulaang nagpapatuloy bilang eksorsismong nangangalaga sa atin laban sa mapangulam na pwersa at dumi.

Ang pagtula ay isang paraan ng pagsasabi ng "Hindi!" sa lahat ng kapangyarihang naghahangad maghari sa ating budhi at lumagas sa ating buhay.

(Halaw kay Octavio Paz)

SAKALING MAHILIG PO TAYO SA TSISMIS

Iyang tinatawag nating alimuom
ay maitutumbas sa sitsit na buhong,
makakating dila ang nagpapausbong
ng tsismis na sabi'y isa nang propesyon.
Inggit ang malimit na sanhi ng sitsit;
delikado dahil baka maghimagsik
ang sinisiraang pahina-hinagpis
at nang maghiganti ay napakalupit.
Maipanlalaban sa ganyang sistema?
Magpasak ng bulak sa butas ng tenga;
kundi hahabaan ang ating pasensya,
ilong na may bulak ang magiging suma.
Nagiging sukdulan iyang alimuom
kung asal ng kapwa ay laging patraidor;
mas nakabibingi, sabi nga, ang bulong
kompara sa sigaw na dumadagundong.
Iyang alimuom kung ibig masagap,
kaibiganin mo nang husto ang kabag;
pigilin ang utot, habang may kausap,
kung bulok ang amoy dahil lalaganap.

JORGE LUIS BORGES: MONOLOGO SA LABERINTO

Tila nga obsesyon ang gumawa ng kuwentong laging may imahen ng laberinto. Ayaw humiwalay sa imahinasyon ko mula nang una ko itong matuklasan sa library ng ama ko.
Ang image ay nasa isang librong may kakatwang ukit sa isang buong pahina, nagpapakita ng gusaling kahawig ng ampiteatro, mabitak, mas mataas kaysa mga sipres at nakatayong mga tao sa paligid.

Inisip ko noon na kung gagamit ako ng magnifying glass, makakikita ako ng isang minotauro sa loob ng gusali.

Ang laberintong iyon ay simbolo ng pagkalito, ng pagkawala sa buhay.

Hindi miminsang hiningan ako ng kuro-kuro hinggil sa "malaberintong" mga akda ko--tila pagkonsulta kaugnay ng "pag-influence" ko sa isang buongsalinlahi ng mga manunulat.

Inaakala ko ba na ang imahen ng pagkawala nating lahat sa isang laberinto ay isang pesimistikong pagtanaw ko sa panahong hinaharap ng sangkatauhan?

Di ganyan kalubos ang pakiwari ko. Naniniwala akong meron ding pag-asa, may salvation. Kung tiyak ngang isang laberinto ang uniberso, makadarama tayo ng kapanatagan.

Minotauro ang kakila-kilabot na sentro ng laberinto. Gayunman, di natin alam kung may isang sentro ang uniberso. May probabilidad na di laberinto ang uniberso kundi gulo at kung gayon, nawawala nga tayo.

Madaling isiping isang maayos na estruktura ang uniberso, pero pwede ring pasubalian iyan at ikatwirang di ito magagamitan ng lohika, o di maipaliliwanag sa sangkatauhan ang uniberso.

(Adaptasyon ni LEAntonio)