balagtas.org

(I)SIPI(N)

Isang salin sa Filipino ng 'quote', 'quotation' at 'copy' ang salitang-ugat (rootword) na 'sipi'. Anagramatikong mahuhugutan ito ng 'pisi' (string), 'isip' (mind, thought) at 'ipis' (cockroach).

Kailangang ayon at alinsunod sa konteksto ang pagsipi bilang ayuda sa punto de bistang ipinahahayag ng sinumang sumisipi.

Isang layunin sa pagsipi ang 'magpapogi'. Halimbawa, ng politikong pulpol na umaastang matalas ang ulo. O ng pastor na nagpapalawak ng relihiyosong kawan niya.

Ang pagiging 'out of context' ng kinauukulan ay puwedeng udyok ng hangad na pagtugmain ang retorika at realidad na magkataliwas naman.

Kung alam mo ang bagay na ito, di mo siguro gugustuhing lumitaw na meron ka ngang isip, pero may tali itong pisi at pinamamahayan ng ipis.

SANDUGUAN SA ISIP, SA SALITA AT SA GAWA

Nagtetengang-kawali silang nasa itaas at nasa ibaba kapag may nag tatanong kung magkatapat ang langit at pusali.

Mga paham sila sa paglikha ng kapahamakang sa iba nauukol at bubukol.

Manipis ang pagkakaiba ng panghihimasok sa pakikisangkot, aminin mang nagkakasakitan sa pagmamalasakitan ang nasa sentro, pasilyo at sulok ng kapangyarihan.

Naipatak ng sanduguan ang kalatas: kahangalang habambuhay na tumaga sa bato at sila na iisa ang kaliskis ay laging namumurong mausig.

Nagkatali at nagkatalik ang matibay at marupok, pinabukol at pinatayog ang mga layuning naging kalansay gayong hindi nagkalaman, hindi nagkadugo. Itinatapon muna nila ang kawali kapag nakaamoy sila ng salapi mula sa langit at pusali.

(Boni Baltazar)

BAYANIHA'Y GANITO NA SA BUHAY NG MAGSASAKA

Magpatanim ay di biro,
sakdal-tagal ang pagyuko;
wiling-wili ang sinundo
na umupo at tumayo.

Mahalina ang pagliyag
na sa linang umiiwas,
kaya mahal magpabayad
kung magtanim sa pinitak.

Hindi biro ang magtanim:
maghapon man kulang pa rin;
kayo-kayong may bukirin,
aarawi't uulanin.

INODORO SA DULO

(Ayon kay Bertolt Brecht)

Hindi damuhang malapit sa nitso ng aking magulang ang bahagi ng mundong pinakagusto kong lugaran.

Hindi ang kama ng puta, o luhuran sa kompesyonaryo, o malambot malusog mainit na suso.

Inodoro ang laging pinakamagandang dulo ng pag-atras sa mga bagay na ayaw mo sa mundo.

Doon, makauupo ka, kontentong matatalos: nasa ulunan ang mga bituin, nasa ibaba ang ipot.

Isang kaibig-ibig na lugar; makapagsosolo ka, kahit sa gabi ng iyong kasal. Isang lugar na mapagpakumbaba, nagpapatanggap na hamak kang nilikha.

(Halaw ni Ambo T. Abra)

TAYONG SINUSUBOK

Sinusubok tayo ng sariling lakas
sa bawat maghapong yugto ng pagtahak;
tila tatakasan habang inuunos
at pasuling-suling tayo sa magdamag.

Namulatan natin ang paghihikahos
ng napakarami at ang pagkabusog
ng mangilan-ngilan sa buong paligid.
Ang sagot sa bakit ay kulang na sagot.

Nangusap sa ating damdamin at isip
ang katahimikang hindi matahimik:
Sa mahabang landas na saan at alin,
ang kapahamaka'y may anyong makisig.

ANG HIGIT NA KAIBIGAN

Namatay sa gutom ang nakataling aso. Hindi gaanong importante kung kanino ang matapat na kaibigang ito ng tao.

Sa ngalan ng matalik na ugnayang mabote, pinulot ng magkakaibigan ang pobre.

At ang yumaong alaga ay inilibing nila sa kani-kaniyang sikmura.

MALUNGKOT ANG PINAKAMAHUSAY

(Ayon kay Ernest Hemingway)

Malungkot na buhay ang pag-akda, sa pinakamahusay nitong halimbawa.

Pinapawing pansamantala ng mga grupo ang kalungkutan ng panitikero, pero hindi niya ikinahuhusay ito.

Kasabay ng pagtaas ng pagkilala sa kanya ng madla, kadalasang nabibilasa ang kanyang obra.

Siyang sapat ang husay, na solong umaakda, ay haharap sa eternidad o kawalan nito.

Mapanglaw ang pamamanitik na nagtataglay ng pambihirang kilatis.

(Halaw ni Celine Labuyo)

PAANO TUMANAW NG UTANG NA LOOB? LEONG DE-PUSTISO BAHALANG SUMAGOT

Isa pong dentistang mahusay si Andro.
Minsan ay bumagtas siya sa disyerto,
natagpua'y leong nawindang ang ngipin
nang isang kung sino'y tinangkang lamunin.

Naawa si Andro kung kaya bumuo
siya agad-agad ng pustisong ginto.
Eksakto ang sipat gayundin ang sukat,
sa bibig ng leon ay lapat na lapat.

Paglipas ng ilang taon, ineksibit po
sa Roman circus ang Kristiyanong dentist
bago ibalato sa kawan ng hayop
na pawang mabangis, gutom sa paglusob.

Lumabas ang isang leon sa kulungan
saka nakanganga, Andro'y nilapitan;
natiyak na gawa niya ang pustiso,
nakilalanaman ng hayop si Andro.

Paghimod sa paa ni Andro ng leon,
ito sa sarili ay biglang nagtanong,
"Anobang paraan ang pinakatampok
bilang pagtanaw ko ng utang na loob?"

Naisip: "A, siyang sa aki'y nagligtas
ay karapat-dapat bigyang publisidad."
Ilang sagpang lamang, inubos si Andro
ng leon sa tulong ng gintong pustiso.

PAG-IBIG: ISANG DEMONSTRASYON

Ano pa ba ang di nasabi tungkol sa romantic love? Wala na. Pero maraming dapat ipakita. Isang demonstrasyon nito ang "Bisperas ng Kasal" ni Amado Amorco:

Mahabang putol ng iyong malusog malago maitim na buhok
ang ibinunyag ng kahong dumating.

Bumuhol sa aking panimdim
ang kasamang kalatas:
hindi ganap na hihiwalay
ang sintang ihaharap
ng iba sa altar.

Ano pa ang maiuukol ko
sa pampalubag-loob na ito?

Hindi puputi ang munting bungkos;
makakapal na hibla ng alaala
ang mag-uunahang kumupas
at malagas, habang nakalilim sa sinawing palad.

ANG MALAGIM NA SORPRESA NG MAGANDANG ESTRANGHERA

Bisyo ng komunidad: hubaran sa tingin ang sinumang estrangherang dumating.

Minsan, isang babae ang napadpad doon, nakasuot ng itim na salamin at bestidang may disenyong puting uwak; maganda siya, mula ulo hanggang paa.

Tumutok sa kanya ang mga mata ng lahat ng dinatnan

Agad at ganap, nagdilim ang paligid.

Hubo at hubad, humalakhak ang estranghera sa gitna ng komunidad na binulag niya.

(Celine Labuyo)